To Cut or Not To Cut
Phat Vo
I could think of many reasons not to cut stone, that is, for the art of suiseki. Imagine a modern Mi Fu* bowing to a rock and exclaiming, “Oh my dear bro! I love you so much! But I love most the part from your left hip straight to your right shoulder! So I am going to bring you home and cut you up as such! Love you! Love you! Love you!“
Oh brother!
That’s no way to treat a brother!
Kidding aside, the main reason people cut stone is to produce a more realistic distant mountain. This act reduces the value of the stone by at least 30%, depending on who you ask (my wife would say 100%.) The Japanese suiseki people cut and sandblast the bottoms to hide the embarrassment. Westerners laugh at this practice and leave the cut bottoms flat to show boldness. My take on this is: who says art must imitate life? A distant mountain stone doesn’t have to be perfectly resembling a real distant mountain but shows a suggestion of a perfect distant mountain.
We’ve been collecting stones for over 10 years, and have found a few first rate American suiseki, but a nice mountain stone, seemingly the easiest to find, is still elusive. We are not in hurry to cut stones for a nice mountain stone though. There are masterpieces of uncut mountain stones in the collections of our suiseki friends to give us motivation. (Nina Ragle found one on the Eel River and Janet Roth also found another on the Eel River**). To enjoy these beautiful suiseki at their homes is like seeing paintings of masters like Rembrandt or El Greco at museums.
Another defense of cutting is that the Japanese who started the suiseki cult also cut stones. That is no defense, because it doesn’t say if the practice is a good one, and bad practice is bad no matter who does it.
My first real reason for not cutting stone is logistics. I don’t have the machine to cut stones, and our homeowners association would harass us endlessly for running such a machine in our neighborhood. My second and most important one is that my wife says no to cutting. Her reason is: it’s bad enough to take a stone away from his brothers in the wilderness; it’s inhumane to cut it; and when cutting a stone you kill its soul. Her insistence on not cutting stones is well known among our suiseki friends. Whenever suiseki friends show cut stones, they would comment something like “oh but it’s cut, Lisa won’t like it.”
And of course, because I want to continue with the suiseki practice, I obey her unconditionally.
Source: Aisekikai Newsletter, November 2025
–
Note:
* Mi Fu, Mi Fei (米芾 – Chinese, 1051–1107): Song Dynasty painter, poet, calligrapher, famous for his fondness for unusual rocks, once bowing and calling a rock his older brother
** This writer misremembered. Janet Roth’s stone was found in Black Butte Lake.
Still Life with ‘Stroking Ox’, Woodblock by Keisai Eisen (Japan, 1790-1848), LACMA
—
Cắt hay không cắt
Võ Tấn Phát
Tôi có thể nêu ra nhiều lý do để đừng cắt đá cho nghệ thuật thủy thạch. Hãy tưởng tượng một Mễ Phế* thời nay quỳ bái một hòn đá và rằng: “Ôi huynh ôi! Đệ thật là yêu quý huynh quá chừng! Nhưng quý nhất là khúc từ hông trái lên thẳng tới vai phải của huynh! Vậy đệ xin thỉnh huynh về và cắt phăng một nhát như vậy! Thật là thích huynh quá đi! Thích quá đi!”
Huynh với chả đệ!
Đó đâu phải là cách hành xử với người anh em!
Dẹp chuyện cười cợt sang một bên, thì nguyên nhân chính để cắt đá là nhằm tạo ra một hòn đá hình núi xa giống thật hơn. Nhưng làm như vậy sẽ giảm giá trị hòn đá mất ít nhất 30%, tùy theo ý mỗi người (vợ tôi thì bảo 100%). Những tín đồ thủy thạch Nhật Bản phun cát mài chỗ đế bị cắt để che giấu điều xấu hổ này. Người Phương Tây thì để yên đế phẳng để tỏ sự táo bạo. Quan điểm của tôi là: ai bảo nghệ thuật phải rập khuôn cuộc sống? Một hòn đá hình núi xa không nhất thiết phải giống hệt một hòn núi xa hoàn hảo, mà gợi ra hình ảnh một hòn núi xa hoàn hảo.
Chúng tôi đã sưu tầm đá hơn 10 năm nay và đã tìm thấy một vài viên thủy thạch Mỹ hảo hạng, nhưng một viên đá núi đẹp, dường như dễ tìm nhất, dường như vẫn lẩn trốn chúng tôi. Tuy nhiên, chúng tôi không vội cắt đá để có được một viên đá đẹp hình núi. Có những kiệt tác đá hình núi không cắt trong bộ sưu tập của bạn bè trong giới thủy thạch để tiếp thêm động lực cho chúng tôi. Nina Ragle đã tìm thấy một viên trên sông Eel và Janet Roth cũng tìm thấy một viên khác trên hồ Black Butte. Thưởng thức những viên thủy thạch tuyệt đẹp này tại nhà của họ cũng giống như xem tranh của các bậc thầy như Rembrandt hay El Greco tại các bảo tàng.
Một bào chữa khác cho việc cắt đá là người Nhật, những người khởi xướng môn thủ thạch, cũng cắt đá. Đó không phải là bào chữa chính đáng, bởi vì nó không nói lên liệu việc cắt đá có tốt hay không, và nếu cắt đá là xấu, thì bất kể ai thực hiện cũng đều xấu.
Lý do thực sự đầu tiên khiến tôi không cắt đá là vì phiền não. Tôi không có máy cắt đá, và hiệp hội quản lý khu phố sẽ không ngừng gây khó dễ vì tiếng ồn của máy cắt đá. Lý do thứ hai và quan trọng nhất là vợ không cho phép cắt đá. Lý do của nàng là: tách khỏi những anh em đá ngoài hoang dã đã đủ tệ rồi; cắt đá là vô nhân đạo; và khi cắt đá, bạn giết chết hồn vía hòn đá. Việc nàng nhất quyết không cắt đá là điều mà bạn bè sưu tầm thủy thạch của chúng tôi đều biết rõ. Mỗi khi bạn bè thủy thạch trưng bày những viên đá đã cắt, họ sẽ bình luận đại loại như “Ồ nhưng đá cắt, Trang không thích đâu.”
Và dĩ nhiên vì tôi còn đam mê thủy thạch, lệnh của nàng tôi vô điều kiện tuân theo.
–
Chú thích:
* Mễ Phí/Mễ Phất (米芾 – Trung Quốc, 1051–1107): tự là Nguyên Chương, họa sĩ, thi sĩ, nhà thư pháp thời Tống, nổi tiếng vì mê đá, từng bái lạy và gọi đá là anh (bái thạch vi huynh)
Suiseki 